Bingöl’ün Genç ilçesi ile Diyarbakır’ın Lice ve Kulp ilçeleri arasında kalan Sarım Çayı üzerinde kurulması planlanan Birsu Hidroelektrik Santrali (HES) projesi için verilen Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) kararı, Bingöl İdare Mahkemesi tarafından iptal edildi. Kararda, projenin su kaynakları, doğal yaşam ve bölgenin jeolojik yapısı üzerindeki olası etkilerine ilişkin bilimsel ve teknik eksikliklere dikkat çekildi.
Silvan Elektrik Üretim Ltd. Şti. tarafından planlanan projeyle ilgili yargılama dosyasına giren bilirkişi raporunda, su akışına ilişkin hesaplamaların yeterli ölçüm verileriyle desteklenmediği belirtildi. Özellikle yaz aylarında görülen kuraklık koşullarının ve nehirdeki su miktarındaki değişimlerin değerlendirmelerde yeterince dikkate alınmadığı kaydedildi.
YERALTI SULARI VE HEYELAN RİSKİ DEĞERLENDİRİLDİ
Mahkeme kararında, HES projesinin yer altı su sistemine olası etkilerinin, fay hatlarıyla ilişkili risklerin ve patlatma çalışmalarının sonuçlarının yeterince analiz edilmediği ifade edildi. Eğimli arazi yapısına sahip bölgede çığ, heyelan ve erozyon gibi doğal tehlikelere karşı öngörülen önlemlerin de yetersiz bulunduğu aktarıldı.
SUCUL YAŞAM VE ARICILIK VURGUSU
Bilirkişi incelemesinde, Sarım Çayı çevresinin Batman Bantlı Çöpçü Balığı ve koruma altındaki su samuru açısından önem taşıdığına işaret edildi. Projenin işletmeye alınması halinde nehir yatağında bırakılması planlanan su miktarının, kurak dönemlerde canlıların yaşamını sürdürmesi için yeterli olmayabileceği değerlendirildi.
Ormanlık alanların ve bitki örtüsünün zarar görmesi durumunda bölgedeki arıcılık faaliyetlerinin ve bal üretiminin de olumsuz etkilenebileceği belirtildi. Ayrıca projenin havza genelindeki çevresel etkilerinin bir bütün olarak değerlendirilmediği tespit edildi.
DAVA SÜRECİ 2023’TE BAŞLADI
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 3 Ocak 2023’te proje hakkında verdiği karara karşı bölgede yaşayan Emin Turhallı, Mustafa Özan, Kamil Gündoğan ve Mehmet Özer yargıya başvurdu. Bingöl İdare Mahkemesi, 14 Mart 2024’te ÇED kararını iptal etti. Ancak sonraki yargı sürecinde kararın bozulması üzerine dosya Danıştay’a taşındı.
Danıştay 4’üncü Dairesi, 10 Mart 2025’te dosyadaki eksikliklerin yeniden değerlendirilmesi yönünde karar verdi. Bunun üzerine yeniden incelenen dosya kapsamında 11 Haziran 2026’da bilirkişi incelemesi yapıldı. 11 Ağustos 2026 tarihli raporda, projenin bilimsel ve teknik açıdan yetersiz bulunduğu yönünde görüş bildirildi.
